Du lịch Bắc Giang

Chùa Hồ Thiên

Ngôi chùa cổ nằm ở độ cao khoảng 1000m giữa núi rừng hoang sơ rộng lớn là một công trình kiến ​​trúc có giá trị trong lĩnh vực nghiên cứu lịch sử văn hóa dân tộc. Căn cứ vào bia ký của Viên Quả và tháp Viên Nhạn ở đây được biết:

“… Chùa Hộ Thiên (Hộ Thiên Tự) xã Phù Ninh, xưa thuộc tổng Mễ Sơn, huyện Đông Triều, phủ Kinh Môn, tỉnh Hải Dương …”.

Vì vậy, chùa có tên là chùa Hộ Thiên. Nhưng theo nội dung của tấm bia trùng tu năm Vĩnh Hựu thứ 2 (1736) thì được biết chùa còn có một tên gọi khác, ngay trên tấm bia đã ghi rõ: Bia Trù Phong tự tái sinh (Điều khoản trùng tu. bia chùa Trù Phong). Cũng theo nội dung của văn bia này cho biết: “Hồ Thiên Tự là một trong những ngôi chùa cổ đẹp nhất vùng Đông…”. Tiến hành khảo sát sơ bộ nhận thấy đây là một quần thể di tích có quy mô khá hoàn chỉnh. Dưới lớp lá rừng che phủ, các công trình kiến ​​trúc vẫn giữ nguyên tường bao, nền chùa, chân móng. Tọa lạc trên khuôn viên rộng khoảng 2,5 ha, chùa Hộ Thiên có khoảng hai chục công trình kiến ​​trúc lớn nhỏ khác nhau với tổng số khoảng 100 gian. Nơi đây còn lưu giữ 13 ngôi tháp cổ thời Trần và Lê – Nguyễn. Trong số đó, có một đỉnh điển hình cao 11m, bảy tầng được hoàn thiện bằng đá xanh.

Ở đây có nhiều loại hiện vật, chủ yếu làm bằng đá xanh: tượng đá, hệ thống đá, đồ chạm khắc,… Nhưng tiêu biểu nhất vẫn là hệ thống bia đá. Chúng tôi không có điều kiện tìm kiếm, đào bới nên chỉ phát hiện được 5 tấm bia đá có chữ Hán đọc được. Xin giới thiệu hai tấm bia tiêu biểu:

Tấm bia được trùng tu năm 1736: Tấm bia này được đặt trong nhà bia có chiều dài 3,2m, rộng 2,9m, cao 3,5m. Nhà bia có kiến ​​trúc bằng đá xanh gồm ba gian tường đá, mái lợp ngói ta. Mỗi bức tường là một phiến đá xanh dày 0,3m. Các bức tường đá này được liên kết với nhau bằng các mộng đá rất chắc chắn. Nhà bia còn có khắc đôi câu đối trên tường:
Chính tả:

Thủy hiện Nam thiên ngàn vạn phúc báo ân.
Pháp truyền phương Đông, thiên thu, đạo lý, tri kiến.

Đã dịch:

Thủy chung chiếu trời nam muôn thuở, ân chiếu khắp muôn phương.
Đạo pháp truyền đất tổ ngàn đời nhân đức sáng ngời.

Tấm bia được đặt chính giữa, cao 2,76m (cả bệ), rộng 1,2m. Bia phẳng có mái hình lá đề. Mặt tiền có khắc dòng chữ trùng tu, mặt sau không chạm khắc, hai bên có đôi câu đối đắp nổi theo kiểu chữ Đại Triện. Chân bia cao 0,4m, rộng 1,35m, được chạm khắc tinh xảo theo đề tài tứ linh. Toàn bộ tấm bia này là một tác phẩm, một tác phẩm nghệ thuật chạm khắc tuyệt đẹp.

Nội dung: Ca ngợi cảnh đẹp Hồ Thiên và ca ngợi công lao của chúa Trịnh trong việc trùng tu ngôi đền này. Cuối tấm bia có khắc bài thơ của chúa Trịnh Cương: Ngự chế Hồ thiên tự.

Đã dịch:

Phương đông đẹp
Chỉ là một cảnh của Hồ Thiên
Ngàn núi sâu
Tuyệt vời và bí ẩn
Phật hiện cảnh thành Phật
Chân diễn xuất tuyệt vời tuyệt vời
Căn gác thường truyền giới.
Đầm phá nối liền với đất liền
Kho báu xây tháp cổ
Ngọc trai vàng tỏa sáng khắp nơi
Đạo vĩ đại đang phục hưng sâu sắc
Kết quả là hoàn thành
Trò chơi vừa kết thúc
Cây bút thánh là một cô tiên trẻ.

Tấm bia được dựng vào ngày kiết tường, niên hiệu Vĩnh Hựu thứ hai (1736). Thượng thư Bộ Công Cao Huy Trác, tước Lâm công Nguyễn Trác Luân đỗ Đệ nhị giáp tiến sĩ xuất thân khoa Tân Sửu, niên hiệu Bảo Thái 2 (1721). Phạm Khiêm Mịch, đỗ Thám hoa, làm quan đến chức Thượng thư bộ Thượng thư, Đông các đại phu, tước Thư pháp, Nguyễn Huy Nhuận làm quan đến chức Thượng thư, chức Quân vụ. of Thuong Thuong Thuong. Hàng triệu Công tước với những bước tiến nhảy vọt.

Bia tháp Viên Nhạn: Tháp gạch đổ nát, bia bị gãy mất dòng chữ. Đây là nơi chôn nhau cắt rốn của một vị tổ của chùa Hộ Thiện, tên tự là Tâm Quế, thế danh là Trần Chí, pháp hiệu là Hòa Bình Thiền sư Thích Khoan Hựu. Văn bia có nhiều chữ đã mờ rất khó đọc. Đoạn đầu kể về tiểu sử và ca ngợi tài đức của nhà sư, đoạn cuối có dòng chữ:

Chính tả:

Xuyên sơn không có nhãn
phong thủy
Chân thành yêu cảnh
Thần của siêu hòa bình
Khám phá bảo tháp
Loại bỏ kiến ​​như chân.

Đã dịch:

Núi và sông bao la ngoài tầm nhìn
Gió tốt, nước mát ở nơi này
Gửi cơ thể của bạn đến hiện trường
Rũ bỏ bụi trần để thấy tinh thần siêu thoát và an lạc
Thư giãn lên bảo tháp
Thoát khỏi thế giới trần tục để nhìn thấy Chân Như.

Ngoài 5 tấm bia nói trên, nếu khai quật được ở những ngôi tháp bỏ hoang còn có thể phát hiện thêm nhiều tấm bia có giá trị khác. Hiện đang trồng bằng các loại cây rừng, còn lại nhiều cây của chùa như thông, vải, thanh long, quýt, bưởi, khế … Tất cả đều là những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi trở lên … Trong đặc biệt có ba cây thông cổ thụ cao hàng chục mét với đường kính thân lên tới 1,5m. Cổ nhất là cây vải thiều, gốc xù xì, nhiều gốc đường kính cũng trên 1,5m (tương đương ba người ôm)… Đây cũng là những hiện vật chứng minh niên đại của Hồ Thiên xưa.

Sau khi khảo sát khu di tích này, chúng tôi đã tiến hành tra cứu các thư tịch, tài liệu cổ về khu di tích và được biết: Hộ Thiên là một cổ tự nổi tiếng trong lịch sử Phật giáo Việt Nam.

Phong kiến ​​phương Nam. Chùa được xây dựng từ thời Trần. Vua Trần Nhân Tông (vị Phật đầu tiên của thiền phái Trúc Lâm) đã từng đăng đàn thuyết pháp tại đây. Sau khi ông mất, các đệ tử chùa Hộ Thiên đã tạc tượng thờ ông. Nhiều năm sau, ngôi cổ tự Hộ Thiên trở thành thiền viện nổi tiếng của thiền phái Trúc Lâm. Thời Hậu Lê vào các năm Vĩnh Khánh 1729 – 1732 và Vĩnh Hựu 1735 – 1740, triều đình đã cấp tiền trùng tu với quy mô lớn, khang trang và lộng lẫy nhất vùng. Đầu thế kỷ 19, chùa đổ nát, chỉ còn lại di tích.

Như vậy, đến nay đã gần hai thế kỷ chùa Hộ Thiên vắng bóng sư tổ. Các công trình kiến ​​trúc đổ nát trở thành vô chủ, các hiện vật, tài liệu Hán Nôm bị thất lạc gần hết. Do nằm sâu trong rừng hoang nên cho đến nay nó vẫn chưa được nghiên cứu.

Không rõ khu đất này thuộc địa phương nào, nhưng để quản lý về mặt chuyên môn, cần khảo sát kỹ lưỡng để tiến hành nghiên cứu về Hồ Thiên viện. Chỉ có ở Hồ Thiên, chúng ta mới thấy được tính cấp thiết của vấn đề này. Khu rừng đang bị lâm tặc tấn công để khai thác gỗ, ngôi mộ tháp đã bị thợ săn đào bới để tìm cổ vật. Tháp đá bảy tầng nghiêng một góc khoảng 25oC vì một vụ nổ và có nguy cơ còn nghiêng nhanh hơn khi tán rừng bị đốn hạ. Tấm bia được trùng tu và nhà bia đã bị đào bới đổ nát … Qua bài viết này, kính đề nghị Bộ Văn hóa và Thông tin,

Trung ương Hội Phật giáo và các ngành liên quan phối hợp khảo sát, nghiên cứu để có phương án bảo vệ di tích quý giá này.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button