Du lịch An Giang

Chùa Xà Tón – Ngôi chùa Khmer cổ xưa của An Giang

Tỉnh An Giang có gần 70 ngôi chùa Khmer, tập trung chủ yếu ở hai huyện biên giới Tịnh Biên và Tri Tôn. Những ngôi chùa này không chỉ là nơi chứa đựng những giá trị tâm linh, tín ngưỡng sâu sắc, là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của đồng bào Khmer Nam bộ mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng trong vùng. Những ngôi chùa Khmer được coi là biểu tượng văn hóa vật chất và tinh thần của người dân với những nét kiến ​​trúc độc đáo và đặc sắc. Trong đó không thể không kể đến chùa Xà Tón, là một trong những ngôi chùa tiêu biểu cho nghệ thuật kiến ​​trúc chùa tháp của người Khmer Nam Bộ và là ngôi chùa Khmer cổ nhất tỉnh An Giang – nơi lưu giữ nhiều kinh sách nhất. . lá ở Việt Nam.

chùa Xà Tón

Chùa Xà Tón

Chùa Xà Tón hay còn gọi là chùa Xvayton tọa lạc tại thị trấn Tri Tôn, huyện Tri Tôn, được xây dựng cách đây hơn 300 năm. Tương truyền, từ thuở Bảy Núi còn là rừng rậm, hoang vu, ít người lui tới. Trên các ngọn cây, đàn khỉ lần lượt chuyền cành, chúng dám trêu chọc, kéo người qua đường. Khi đó, khỉ hoang thường đi vào chùa và nhà dân, thân thiện như khỉ nhà. Có lẽ vì vậy mà hình ảnh những chú khỉ chuyền cành đã trở nên quen thuộc nên ngôi chùa mới có tên là Xvayton (trong tiếng Khmer, “xvay” có nghĩa là con khỉ, còn “ton” có nghĩa là đeo bám). Sau này nhiều người đọc chạy là Xà Tón. Đến nay, chùa Xà Tón vẫn còn tồn tại nhiều cây cổ thụ có tuổi thọ lên đến cả trăm năm gắn liền với hình ảnh đàn khỉ chuyền cành.

Cổng chùa Xà Tón

Theo sử sách ghi lại, chùa Xà Tón được người Khmer xây dựng vào năm 1696 bằng ván gỗ, mái tranh đơn sơ trên nền đất thấp. Sau đó, nhà chùa và người dân quanh vùng đã tìm cách đào một cái hồ phía trước để lấy đất tôn nền chùa. Nền cao của chùa được xây bằng đá xanh, quét vôi, có trầm hương. Đến năm 1896, chùa được xây dựng bằng gạch ngói, cột gỗ và được trùng tu nhiều lần cho đến ngày nay.

Có thể nói, hiếm có ngôi chùa Khmer nào có không gian rộng và kiến ​​trúc đẹp như ngôi chùa này. Ngay từ cổng đi vào, các cụm kiến ​​trúc trải dài, mang vẻ đẹp riêng thu hút du khách đến tham quan. Chùa có nhiều cây cổ thụ vài trăm năm tuổi. Những ngôi tháp cổ kính, rêu phong đứng sừng sững tôn lên vẻ đẹp cổ kính của ngôi chùa cổ.

Ngôi chùa có không gian rộng và kiến ​​trúc đẹp

Cũng như các ngôi chùa Khmer khác ở miền Tây Nam Bộ, chùa Xà Tón có bố cục và kiến ​​trúc thống nhất, như: cổng chùa, tường rào, chánh điện, dãy nhà sư, lò thiêu, tháp để xương … Toàn bộ giá trị nghệ thuật kiến ​​trúc là tập trung chủ yếu ở chính điện, được xây dựng ở vị trí trung tâm và cao hơn các công trình khác.

Trưởng lão

Chánh điện chùa Xà Tón được xây dựng theo hướng đông tây, mái chính có kiến ​​trúc tam cấp, lợp ngói đỏ, lam, vàng. Bốn góc của nóc chánh điện được trang trí bằng hình tượng rắn thần Naga, một linh vật trong văn hóa Khmer tượng trưng cho sự dũng mãnh và bất tử. Chính điện còn là nơi tiêu biểu về nghệ thuật kiến ​​trúc, chạm khắc và trang trí của người Khmer với những bức bích họa vẽ trên tường. Nội dung chính của những bức bích họa này là kể lại cuộc đời của Đức Phật Thích Ca. Trên bàn thờ giữa chánh điện có nhiều tượng Phật Thích Ca được đúc, chạm, khắc tinh xảo ở nhiều tư thế đứng, nằm, ngồi …

Mái ngói đỏ, xanh và vàng

Xung quanh chính điện có nhiều tháp nhỏ màu sắc rực rỡ. Trên đỉnh của những ngọn tháp này có chạm khắc những bức tượng bằng đá của Bayon (Thần Bốn Mặt, Thần Sáng Tạo). Đây là nơi thờ hài cốt của các vị trụ trì đã viên tịch.

Xung quanh chánh điện có nhiều tháp nhỏ.

Bước vào khuôn viên chùa, du khách thư thái ngỡ như lạc vào chốn bồng lai tiên cảnh. Trước chùa có một hồ nước khá rộng, có hàng cây soi bóng xuống mặt hồ càng làm cho khung cảnh thêm phần thơ mộng. Không gian thanh tịnh, trang nghiêm nhưng cũng rất trong lành, mát mẻ sẽ khiến du khách giải tỏa mệt mỏi trong chuyến du lịch An Giang. Chùa Xà Tón được coi là biểu tượng văn hóa vật chất và tinh thần của đồng bào Khmer Nam Bộ. Chính vì vậy, ngày 12 tháng 12 năm 1986, chùa Xà Tón đã được Bộ Văn hóa công nhận là di tích kiến ​​trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Những dãy nhà mọc lên

Hình tượng rắn thần Naga

Biểu tượng văn hóa của người Khmer Nam Bộ

Tượng Phật Thích Ca

Cùng với khung cảnh thiên nhiên với những công trình kiến ​​trúc độc đáo, chùa Xà Tón còn ghi dấu ấn trong lòng những ai từng viếng thăm bởi những pho tượng hàng trăm năm tuổi, đặc biệt là ngôi chùa Lá. trên lá) được Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam công nhận là ngôi chùa lưu giữ nhiều bộ kinh nhất Việt Nam. Đây được coi là một thư tịch cổ, một kho tàng văn hóa nghệ thuật quý hiếm mang đậm nét truyền thống trong tục làm sách cổ của đồng bào Khmer Nam Bộ.

Kinh Lá và Bút de-cha

Mỗi bộ sách được lưu giữ, bảo quản trong chùa không chỉ làm nhiệm vụ truyền tải kinh Phật, mà còn thông qua những câu chuyện dân gian, thành ngữ, tục ngữ, ca dao… góp phần nâng cao chất lượng. nếp sống văn hóa, giáo dục đạo đức cho các phật tử ở cộng đồng Phum, Sóc. Đồng thời, thông qua sách lá đã góp phần bảo tồn chữ viết và tiếng mẹ đẻ của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi. Nhờ sử dụng loại lá đặc biệt, cây kinh giới có thể tồn tại hàng trăm năm mà không bị mối mọt, côn trùng cắn phá. Càng dài, lá càng bóng và chữ viết càng nổi rõ.

Chùa Xà Tón là ngôi chùa lưu giữ nhiều sách kinh nhất Việt Nam

Tại chùa Xà Tón, hàng năm đều có các ngày lễ như: Chol Chnam Thmây, tức lễ mừng năm mới, giống như Tết Nguyên tiêu của người Kinh, được tổ chức vào các ngày 13, 14, 15 tháng 4 dương lịch. Pishad Bochia, là lễ tưởng nhớ Đức Phật, được tổ chức vào ngày rằm tháng 4 (âm lịch). Lễ Chol casa là nghi lễ cấm tăng ni ra khỏi chùa trong vòng 3 tháng. Lễ hội này bắt đầu từ ngày rằm tháng sáu đến hết ngày rằm tháng chín. Pha Chun ốm, tức lễ hội Donta hay còn gọi là lễ hội ông bà. Lễ hội này kéo dài 3 ngày, từ 29/8 đến 1/9 âm lịch. Người dân quanh vùng mang bánh tét, hoa quả, cơm canh đến chùa để tri ân những người đã khuất và cầu phúc lành cho bản thân và gia đình …

Chùa Xà Tón cũng như nhiều ngôi chùa Khmer khác, có một vị trí rất quan trọng bởi ý nghĩa lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và xã hội trong đời sống tâm linh của đồng bào Khmer. Chùa không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là trung tâm văn hóa, nơi lưu giữ những phong tục, tập quán, kiến ​​trúc, điêu khắc, nghệ thuật truyền thống dân tộc. chỉ đối với dân tộc Khơme, mà còn góp phần tạo nên bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam. Du lịch An Giang, đến với vùng đất Tri Tôn, ngoài chùa Xà Tón, bạn cũng nên dành thời gian ghé thăm những ngôi chùa Khmer độc đáo khác như chùa Tà Pạ trên đồi Tà Pạ, chùa Hang Công hay còn gọi là chùa tháp. Krang Krok.

Related Articles

Back to top button