Du lịch Hà Tĩnh

Đền Chiêu Trưng

Từ xa xưa, tục ngữ xứ Nghệ đã lưu truyền câu: “Đền Cờn, đền Quả, Bạch Mã, Chiêu Trưng”. Đó là tên của 4 ngôi chùa nổi tiếng nhất xứ Nghệ. Chiêu Trưng, ​​một trong số đó, thuộc xã Thạch Bàn, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Đền được xây dựng trên núi Long Ngâm, là ngọn núi cuối cùng của dãy Nam Bôi từ đất liền ra biển, như một bức bình phong phía đông Cửa Sót. Núi Long Âm có hình trán rồng lặn xuống biển sâu “Núi Nam Nam ai biết. Những tảng đá cũng biến thành rồng ”. (thơ của Bùi Dương Lịch).

Đền Chiêu Trưng thờ Lê Khôi, hậu là Vũ Mục (nên còn gọi là đền Vũ Mục), vị thần khai quốc công thần nhà Lê. Ông là con của Lê Trù – anh thứ của Lê Lợi, sống với Lê Lợi từ nhỏ, tham gia nghĩa quân Lam Sơn từ ngày đầu cho đến khi đất nước hoàn toàn giải phóng. Ông có tên trong Hội thề Lũng Nhai, trong danh sách 35 gian thần khởi nghĩa.

Trong chiến tranh giải phóng đất nước, Lê Khôi đã tham gia nhiều chiến dịch và lập được nhiều chiến công. Cùng với Lê Sát, Lê Phan bắt sống tướng nhà Minh là Chu Kiệt, giết chết tướng Hoành Thành. Năm 1427, trong chiến dịch Xương Giang, cùng với Phạm Vấn dẫn quân cứu viện cho Lê Sát, Trần Nguyên Hãn đã đánh tan giặc, bắt sống Đô đốc Thôi Tụ, Thượng thư Hoằng Phúc và hơn 3 vạn tù binh, góp phần vào thắng lợi của cuộc giải phóng. Đông Đô. Lê Thái Tổ lên ngôi, được truy tặng là Đại tướng quân Kỳ Lân Hộ vệ, tước Thiếu úy, tước Định Thượng tướng quân.

Lê Khôi làm quan trải qua 3 triều đại (Lê Thái Tổ, Thái Tông, Nhân Tông) đến chức Khâm sai, trấn thủ lục quốc công, bảo vệ đại tướng quân.

Năm 1446, ông được cử làm Tổng đốc Hoan Châu (Nghệ An – Hà Tĩnh). Trong thời gian này, ông tập trung phát triển nông nghiệp, đào kênh, đắp đập, khai hoang lập ấp. Năm Thái Hòa thứ 3 (1446), theo lệnh vua Nhân Tông, ông dẫn quân cùng Nguyễn Chích, Nguyễn Xí (Đại Việt sử ký toàn thư Sử chép rằng cùng với Lê Thứ, Lê Khả, Lê Khắc Phục) đi đánh Chiêm Thành ở Thuận Hóa, bắt được chúa Chiêm là Bí Cai. Trên đường về, bị ốm nặng, hạm đội đến Cửa Sót, dưới chân núi Nam Bôi thì ông mất (ngày 3 tháng 5 năm Canh Dần). Triều đình làm quốc tang, táng xác trên đỉnh núi Long Ngâm và lập đền thờ ông ở đó. Ông được truy tặng danh hiệu “Nhập nội thị vệ tư”. Năm Quang Thuận thứ 4 (1463), vua Lê Thánh Tông đến viếng chùa, viếng mộ, đã khắc bài thơ quốc âm được viết và dựng ở chùa. Năm Hồng Đức thứ 18 (1487), ông được truy tặng là Chiêu Trưng Đại Vương. Thời Lê Thần Tông, năm Tân Tỵ, quan Hữu tri phủ xin lập đền thờ mới tại làng Nguyên Phúc, xã Triều Khẩu, huyện Hưng Nguyên (Nghệ An) để tiện việc tế lễ. Đền Chiêu Trưng ở Cửa Sót được giao cho 3 xã Mai Phụ, Vĩnh Tuy, Kim Đôi trông coi và thờ tự.
Đền Chiêu Trưng gồm 3 toà, phía sau là lăng (toà tiền đường và hậu điện). Đền được xây dựng vào năm Đinh Mão (1447), một năm sau khi Lê Khôi mất, đã được trùng tu nhiều lần nhưng + * – vẫn giữ được dáng vẻ ban đầu. Từ chân núi leo qua 23 bậc đá là đến chùa, hai bên là những cây cổ thụ xum xuê, hai cột cổng chùa sừng sững, trên đôi câu đối có ghi năm đặt mộ, dựng chùa và niên hiệu. xây dựng cổng.

Qua cổng và vọng lâu là Đền Hạ – nơi đón khách và tế lễ. Đền Hạ khang trang. Phía tây là đình dựng tấm bia khắc văn bia của Nguyễn Như Đổ, đề ngày 3 tháng 5 năm Quý Tỵ niên hiệu Quang Thuận. Nhà bia cũng như nhà bia bị bom Mỹ đánh sập được trùng tu vào tháng 5 năm 1994. Phía đông là nhà bia khắc bài thơ nôm của vua Lê Thánh Tông.

Điện trung tâm do người dân xã Vĩnh Tuy (nay là xã Mai Phụ – Thạch Hà) thuê làm 3 năm. Một số nhà nghiên cứu mỹ thuật cho rằng, những đường nét chạm khắc ở sảnh trung tâm của đền Chiêu Trưng mang đậm phong cách nghệ thuật điêu khắc đầu thế kỷ 17 vẫn còn lưu giữ được.

Hai bên chính điện là hai cửa vòm thấp, hẹp, phải cúi đầu mới vào được Thượng điện. Ở đây treo tấm biển của Lê Thánh Tông: “Nam Thiên Tượng”. Chính giữa thượng điện trên lư hương sơn son thếp vàng là tượng Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi bằng gỗ sơn thếp, chạm đẹp, trang nghiêm và nhân hậu, xung quanh là các đồ tế khí.

Vẻ đẹp của ngôi chùa không chỉ ở đường nét kiến ​​trúc mà còn ở sự hài hòa giữa công trình kiến ​​trúc, không gian kiến ​​trúc và cảnh quan thiên nhiên. Tiếp nối thế núi, không gian kiến ​​trúc cao của chùa dần dẫn du khách thập phương về chiêm bái công đức và sự linh thiêng của vua Chiêu Trưng (Theo “Danh thắng Quỳnh Viên & Đền Chiêu Trưng Đại Vương”).

Hàng năm, đền Lê Khôi có 3 lễ chính: Lễ hội mùa xuân (còn gọi là Khai ấn) diễn ra vào ngày 4 tháng Giêng âm lịch. Lễ hội chính tưởng nhớ ngày mất của Lê Khôi diễn ra trong 3 ngày (từ mùng 1 đến mùng 3 tháng 5 âm lịch). Lễ hội Hạp An diễn ra vào ngày 25 tháng 12 âm lịch là lễ tri ân và báo thù của người dân đối với Đức Thánh Linh sau một năm làm ăn gặp nhiều may mắn. Trước ngày giỗ chính thường có mưa rào vào chiều hoặc tối mùng 2. Người dân trong vùng cho rằng đó là trận mưa “gột rửa đền”, đón du khách thập phương về dâng lễ. Sau lễ tế là các hoạt động như thi chèo thuyền, đánh bóng chuyền, đi cà kheo, đánh bài… Hàng năm, vào các ngày lễ lớn, du khách từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước, đặc biệt là vào các ngày lễ lớn. là một số tỉnh có tín ngưỡng thờ Đức Thánh Lê Khôi như Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Nội nối tiếp nhau với số lượng nhiều không đếm xuể.

Cùng một dải với đền Chiêu Trưng có đền thờ bà chúa Liễu Hạnh, đền Cá Ông tạo thành một quần thể, đền, miếu hài hòa với cảnh đẹp của núi và biển, xứng đáng là di tích danh lam thắng cảnh bậc nhất của vùng đất. Thanh – Nghệ Tĩnh.

Related Articles

Back to top button