Du lịch Lạng Sơn

Đền Cửa Bắc – trấn giữ biên ải phía Bắc Thành cổ

Trong tâm thức của người Việt luôn tồn tại những nét đẹp văn hóa tín ngưỡng. Để thỏa mãn đời sống tâm linh, nhân dân ta thường đến bái hương tại các đền, chùa. Đền Cửa Bắc, Lạng Sơn là một trong những điểm đến thu hút du khách thập phương. Đây là nơi để con người rũ bỏ đi những muộn phiền và gửi gắm những ước mơ tốt đẹp.

Đền Cửa Bắc trấn giữ biên ải phía Bắc Thành cổ

Vị trí của đền Cửa Bắc

Đền cửa Bắc là một trong tứ trấn của Đoàn Thành. Đền được xây dựng vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX. Đền tọa lạc ở phía Bắc Thành Cổ, ngay giữa ngã tư đường Trần Hưng Đạo và Trần Nhật Duật. Trải bao tháng năm, đền vẫn trang nghiêm, sừng sững bên dòng Kỳ Cùng hiền hòa, thơ mộng.

Đền Cửa Bắc thờ ai?

Tín ngưỡng thờ Mẫu đã tồn tại hàng ngàn năm trong lòng nhân dân Việt. Tín ngưỡng này nhằm tôn vinh những nữ thần gắn liền với các hiện tượng tự nhiên. Những người mẹ đã sinh nở, chở che, bảo trợ cho con người. Ví như thần sông, thần nước, thần núi…

Nếu đền Cửa Nam thờ Mẫu Thoải thì đền cửa Bắc thờ Mẫu Liễu. Trong Tam tòa Thánh Mẫu, Mẫu Liễu được suy tôn là Thánh Mẫu tối cao. Sự xuất hiện của Bà Chúa Liễu Hạnh nên dấu ấn cho đạo Mẫu và chế độ Mẫu hệ. Bà đã khẳng định vai trò, vị trí của người phụ nữ trong tâm thức người Việt.

Truyền thuyết kể lại rằng, Mẫu Liễu vốn xuất thân là công chúa của thiên đình. Bà là con gái thứ hai của Ngọc Hoàng. Để cứu khổ, cứu nạn cho dân cha đã sai bà giáng sinh xuống trần ba lần.

Mẫu Liễu Hạnh ba lần giáng trần để cứu khổ, cứu nạn

Lần thứ nhất, bà đầu thai vào một gia đình nông dân hiếm muộn con cái. Hai vợ chồng quê ở Nam Định ngoài 40 tuổi nhưng vẫn chưa có con. Sau khi được thần báo mộng, ông bà ngạc nhiên khi thấy một nàng tiên rẽ mây bước xuống thềm nhà.

Từ đó bà mang thai, sau chín tháng mười ngày sinh được một cô con gái. Ông bà đặt tên là Phạm Tiên Nga. Cô gái vừa xinh đẹp, vừa tài giỏi. Khi đã trở thành thiếu nữ, rất nhiều người đến dạm hỏi nhưng nàng khước từ.

Nàng không lấy chồng, ở vậy chăm sóc và nuôi nấng cha mẹ già. Khi vợ chồng ông lão qua đời, nàng chu du khắp thiên hạ để làm việc thiện và mất khi tròn 40 tuổi.

Lần thứ hai bà đầu thai làm con của ông Lê Thái Công và bà Trần Thị Phúc. Lần này, bà có kết duyên chồng vợ và sinh được một trai, một gái. Tuy nhiên khi gia đình đang ấm êm thì bà mất. Năm đó là năm Đinh Sửu, bà vừa tròn 21 tuổi.

Không nguôi nhớ chồng con nên bài đã giáng trần lần thứ ba. Bà kết duyên với chồng cũ đã được đầu thai, hai vợ chồng sinh được một đứa con trai. Lần giáng trần này, bà đi khắp nơi cứu nhân độ thế. Năm 1668 bà mất nhân dân đã lập đền thờ tại Thanh Hóa để ghi nhớ công lao của bà.

Tín ngưỡng thờ Mẫu Liễu ở đền Cửa Bắc đã thể hiện lòng biết ơn sâu nặng của nhân dân đối với bà. Sự xuất hiện của bà là niềm an ủi, chốn nương thân để nhân dân vượt qua mọi khổ ải.

Ngoài thờ Thánh Mẫu, trong đền còn có gian thờ Phật Thiên Thủ Thiên Nhãn. Đây là vị Bồ tát có nghìn mắt, nghìn tay. Mỗi bàn tay và con mắt của Ngài đều soi rõ bốn phương tám hướng. Ngài nghe thấy và thấu hiểu nỗi đau khổ, tiếng kêu cứu bi ai của con dân.

Đền Cửa Bắc còn có gian thờ dành riêng cho Đức Thánh Trần Hưng Đạo Vương. Vị tướng lĩnh thông minh, tài trí của nhà Trần đã góp công đánh đuổi quân Mông Nguyên.

Như vậy ngôi đền phía Bắc Đoàn Thành phối thờ tiền Thánh hậu Phật. Cách bài trí và thờ phụng của đền có ở nhiều đền, chùa trên khắp mọi miền đất nước.

Kiến trúc của đền Cửa Bắc

Tứ trấn của Đoàn thành được thiết kế với kiến trúc độc đáo. Đền Cửa Bắc cũng không ngoại lệ. Kiến trúc của đền hình chữ Nhị gồm hai gian là Đại Bái và Hậu cung. Bố cục của đền rất gần gũi, quen thuộc với văn hóa truyền thống Việt Nam.

Trải bao thăng trầm, đền vẫn lưu giữ những hiện vật có giá trị. Một số hiện vật quý như tấm bia đá công đức có từ thời Khải Định, nhang cổ bát sứ, các tượng thánh sơn son thiếp vàng, lỗ bộ…

Đền Cửa Bắc đã được trùng tu và tôn tạo

Năm tháng trôi qua, đền Cửa Bắc đã xuống cấp trầm trọng. Nhân dân trong vùng đã góp công góp của để trùng tu, sửa sang lại đền. Nay đền khang trang hơn xưa nhưng vẫn giữ được nét mộc mạc, linh thiêng như thủa ban đầu.

Lễ hội đền Cửa Bắc

Nếu có dịp du xuân ở Lạng Sơn, du khách hãy đến tham gia lễ hội truyền thống của đền. Lễ hội diễn ra vào ngày 21 tháng giêng Âm lịch. Đây là dịp để nhân dân gần xa tề tựu về đây dâng hương, khấn bái.

Những lễ vật như hương, hoa, rượu…được nhân dân dâng lên các vị Thần, Thánh với lòng thành kính, biết ơn. Đồng thời gửi gắm những nguyện vọng về sức khỏe, bình an, may mắn cho bản thân và gia đình.

Đền Cửa Bắc là nơi lưu giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống của nhân dân xứ Lạng. Năm 2013 đền được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia. Cuộc sống ngày càng hiện đại, con người càng cần tìm đến những giá trị tinh thần. Du lịch Lạng Sơn nếu bỏ qua đền Cửa Bắc là một điều đáng tiếc.

 

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button