Du lịch Bắc Ninh

Về miền quan họ Bắc Ninh thăm lễ hội Vua Bà

Bắc Ninh là vùng đất nổi tiếng với những làn điệu dân ca Quan họ ngọt ngào, sâu lắng. Hôm nay chúng ta hãy cùng nhau khám phá lễ hội Vua Bà – người đã sáng tạo ra làn điệu dân ca Quan họ vùng Kinh Bắc.

Về lễ hội Vua Bà

Trong số các lễ hội trên quê hương Quan họ không thể không kể đến Lễ hội Vua Bà ở làng Viêm Xá, còn gọi là làng Diềm, thuộc xã Hòa Long, Tỉnh bắc ninh. Đây là 1 trong 4 lễ hội quan trọng nhất của tỉnh Bắc Ninh được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể năm 2016.
Lễ hội thường được tổ chức vào ngày 5 và 6 tháng 2 âm lịch hàng năm nhằm tri ân Vua Bà – tổ tiên Quan họ, người có công khai sinh ra dân ca Quan họ. Có lẽ nhiều bạn vẫn nghĩ rằng lễ hội Lim nổi tiếng là lễ hội quan họ lớn nhất, nhưng để có thể khám phá và tìm hiểu toàn bộ lịch sử hình thành và phát triển của Quan họ thì nhất định phải đến tham quan lễ hội. Thủy Tổ Quan họ thôn Điềm. Bởi đây thực sự là không gian để bạn tận hưởng trọn vẹn và trọn vẹn mọi hình thức sinh hoạt của nghề chơi quan họ. Đó là lý do tại sao Lễ hội Vua Bà Nơi đây luôn là điểm hẹn của đông đảo du khách thập phương về tham dự hàng năm.

Lễ hội Vua BàKhai mạc Lễ hội Vua Bà ở Bắc Ninh

Lịch sử lễ hội Vua Bà

Tương truyền, lễ hội Quan họ làng Diềm gắn với sự tích Vua Bà, con gái Vua Hùng Vương đời thứ 6. Nàng tên thật là Như Nương, vốn là một nàng công chúa xinh đẹp. . Tục cưới xin được lưu truyền, khi công chúa đến tuổi lấy chồng, nhà vua liền tổ chức lễ hội để tổ chức lễ kén rể cho con gái. Tuy nhiên, vì không thuận người thắng cuộc và không muốn bị duyên phận, tục lệ ràng buộc, công chúa Như Nương đã xin vua cha rời chốn kinh thành xa hoa để chu du thiên hạ. Nàng cùng 7 cung nữ xinh đẹp vừa ra khỏi kinh thành thì bất ngờ một trận cuồng phong cuốn cả bọn lên trời, rồi ập xuống thôn Diềm. Tương truyền, ngày bà giáng trần là ngày mồng 6 tháng hai âm lịch, cũng là ngày hội chính của. Lễ hội Vua Bà ngày nay.

Lễ hội Vua BàĐền thờ Vua Bà ở làng Viêm Xá, Bắc Ninh

Khi đó, làng Diềm chỉ là một vùng đất hoang vu, rừng rậm, dân cư thưa thớt. Công chúa Như Nương thấy người dân nơi đây nghèo khó, vất vả nên quyết định ở lại khai khẩn đất hoang, lập làng giúp dân. Bà dạy dân làm ruộng, trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa,… tạo cuộc sống ấm no hạnh phúc. Không chỉ vậy, cô còn sáng tác ca khúc theo cách riêng của mình và truyền dạy lại cho người dân. Ban đầu chỉ là hát đối đáp hai bên, sau đó bà triệu tập thanh niên nam nữ trong làng cùng nhau luyện tập để thành thạo, nhuần nhuyễn hơn. Lối hát đó là ông tổ của dân ca Quan họ ngày nay. Sau này, không chỉ riêng làng Diềm mà dân ca quan họ đã được phổ biến khắp Kinh Bắc, tạo nên một nét văn hóa riêng mà không nơi nào có được.

Lễ hội Vua BàTương truyền, Vua Bà là người đã sáng tạo ra làn điệu dân ca Quan họ nổi tiếng.

Các chương trình trong lễ hội Vua Bà

Lễ hội Vua Bà Thường diễn ra vào ngày 5 và 6 tháng 2 âm lịch. Trong đó, mồng 6 là ngày hội chính, lấy ngày Vua Bà xuống chiếu lập làng. Ngay từ chiều mùng 5, dân làng đã tổ chức lễ khai ấn, lễ dâng hương và lễ cầu mưa rửa đền. Sáng mùng 6 là chính hội.

Lễ hội Vua BàKhông khí vui vẻ trong ngày khai trương

Đại diện các làng Quan họ ở Bắc Ninh đều tề tựu về đây để dâng hương, hoa lên Vua Bà. Lễ tế bao giờ cũng có hát Quan họ, ca ngợi công đức của Vua Bà và cầu mong một năm no ấm, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Đặc biệt, trong lễ hội đền Vua Bà chỉ được dùng tiếng nói của người dân làng Diềm để tỏ lòng thành kính. Người dân tự hào gọi đây là giọng “A Rang” chính gốc của quan họ. Sau khi lễ hội kết thúc, dân làng dựng rạp và diễn lại câu chuyện “Bà Chúa hạ lệnh mở hội mùa xuân” ở ngoài trời.

Lễ hội Vua BàNgười dân diễn lại câu chuyện “Bà Chúa ra lệnh mở hội đầu xuân”

Tiếp đến là lễ rước kiệu Vua Bà quanh làng. Đây là nghi lễ truyền thống lâu đời tượng trưng cho chuyến du hành mà Vua Bà đã đặt chân đến vùng đất làng Diềm ngày nay. Đoàn rước dừng chân tại Đền Cung, nơi các già làng xuống giếng Ngọc lấy nước giếng về tắm cho Vua Bà. Tương truyền, đây là giếng thần không bao giờ cạn, nước trong vắt, không cần đun sôi là có thể uống được. Giọng nói đặc trưng của người dân làm nên Diềm cũng nhờ uống nước giếng này thường xuyên. Tất cả các nghi lễ đều được tiến hành trang nghiêm và thành kính, với mong muốn nhà vua sẽ che chở cho dân làng làm ăn thuận lợi, mùa màng bội thu, cuộc sống bình yên.

Lễ hội Vua BàRước Vua Bà truyền thống quanh làng

Bên cạnh các phần lễ trang trọng là phần hội truyền thống với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao sôi nổi như đu tiên, đấu vật, cướp cầu, chọi gà, thi đấu cờ tướng, cầu lông …, nhưng đặc sắc và được đánh giá cao. Được mong chờ nhất vẫn là giao lưu Quan họ. Dân làng vui chơi từ mùng 6 đến mùng 7 trước khi kết thúc lễ hội. Người dân tổ chức tế lễ và đóng cửa Miếu Vua Bà.

Lễ hội Vua BàGiao lưu quan họ không thể thiếu trong lễ hội Vua Bà

Related Articles

Back to top button