Du lịch An Giang

Di tích Lịch Sử Nhà Mồ Ba Chúc – Tri Tôn – An Giang

Di tích Nhà mồ Ba Chúc ở thị trấn Ba Chúc, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia ngày 10 tháng 7 năm 1980. Nơi đây lưu giữ hài cốt của những người dân vô tội bị sát hại và được coi là bản cáo trạng về tội ác diệt chủng của Pol Pot, mãi mãi đã nhớ. Đồng thời khẳng định giá trị nhân văn, lẽ phải và nghĩa vụ quốc tế cao cả của Quân tình nguyện Việt Nam đối với sự nghiệp giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng và xây dựng lại đất nước.

Nhà Mồ Ba Chúc

Di tích Nhà mồ Ba Chúc – Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên

Nằm dưới chân dãy Thất Sơn hùng vĩ, thị trấn Ba Chúc, trước đây là xã Ba Chúc, cách biên giới Việt Nam – Campuchia khoảng 7km. Vào đầu năm 1977, dân số của Ba Chúc là hơn 16.000 người, chủ yếu sống bằng nghề nông, tiểu thủ công nghiệp và buôn bán nhỏ. Đây cũng là nơi khởi nguồn và trung tâm của đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa, với nhiều lễ hội, nghi lễ phản ánh đời sống tinh thần phong phú của người dân địa phương.

Từ ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, cùng với cả nước, nhân dân xã Ba Chúc đi vào khắc phục hậu quả chiến tranh, ra sức xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Không khí yên bình ở đây chưa được bao lâu thì họ phải đương đầu với cuộc chiến tranh diệt chủng do nhóm Pol Pot gây ra.

Đêm 30/4/1977, cùng lúc 14 xã biên giới của tỉnh An Giang, bọn Pôn Pốt cho quân tấn công, tàn sát đồng bào ta một cách dã man. Đỉnh điểm của tội ác này là vụ thảm sát 3.157 người ở Ba Chúc từ ngày 18 đến ngày 30 tháng 4 năm 1978. Sau 12 ngày đêm bị bọn Pôn Pốt chiếm đóng, Ba Chúc chìm trong biển máu. Đi đến đâu chúng cũng cướp bóc tài sản, đốt phá các công trình công cộng; đã tàn sát đồng bào của chúng ta, già trẻ, gái trai. Những cảnh giết người hàng loạt, man rợ diễn ra khắp nơi, không ngòi bút nào có thể diễn tả hết được. Hầu hết các nạn nhân đều bị bắn, bị chém và chặt đầu. Nhiều phụ nữ bị hãm hiếp, đóng cọc vào chỗ kín, trẻ em bị đâm trước khi giết hoặc xé xác làm hai người, bị giữ chân và đập đầu vào cây …

Bản cáo trạng về tội ác diệt chủng của Pol Pot

Chùa Phi Lai là một trong những địa điểm bị thiệt hại nặng nề. Tại đây, bọn Pôn Pốt đã giết hại gần 300 người dân vô tội. Dưới bàn thờ của ngôi chùa, 43 người đang ẩn náu, và 40 người đã bị giết bởi lựu đạn. Tại chùa Tam Bửu, quân Pôn Pốt bắt hơn 800 người, dẫn lên cầu sắt Vĩnh Thông, bắn chết ở nhiều nơi khác. Những cánh đồng Phú Cường, Ba Chúc, núi Tượng mất đi màu xanh mát, thay vào đó là hàng trăm xác chết nằm chồng lên nhau.

Sau vụ thảm sát, Ba Chúc chỉ còn lại mảnh đất hoang tàn với nỗi đau đến tận cùng. Đó là thời kỳ khó khăn nhất của Ba Chúc. Một số nạn nhân mất người thân, không dám về quê vì bị ám ảnh bởi những ký ức kinh hoàng. Nhưng cũng có những người đã ở lại vì người đã khuất cũng như sống trọn vẹn với quê hương. Nhiều người chạy trốn địch trở về gặp muôn vàn khó khăn: không nhà cửa, gia súc, vật nuôi bị giết hại, hoa màu, ruộng vườn bị tàn phá. Mọi cơ sở vật chất gần như bị san lấp, Ba Chúc chìm trong tang tóc và nồng nặc mùi tử khí.

Sau vụ thảm sát, hơn 30 phái đoàn ngoại giao, báo chí và Liên hợp quốc đã đến chứng kiến ​​tội ác của bọn Pôn Pốt đối với người dân Ba Chúc. Hội Chữ thập đỏ tỉnh An Giang tham gia giúp nhân dân quy tập xác người quá cố để hỏa táng vào tháng 4 năm 1978. Người dân tranh thủ tìm kiếm những gì còn sót lại sau thời gian bọn Pôn Pốt chiếm đóng trên địa bàn xã. Đống xương người được cất giữ tại nhà mồ, dựng tạm phía sau chùa Phi Lai. Các hài cốt hộp sọ đều bị sứt mẻ do trúng đầu hoặc đạn xuyên thấu.

Ngôi mộ đầu tiên được xây dựng ngay sau khi chiến tranh biên giới Tây Nam kết thúc năm 1979. Khi đó, ngôi mộ được xây dựng khá đơn giản theo hình lục giác với đặc điểm nổi bật là 4 cánh tay cầm 4 thanh gươm ngâm. máu dính thẳng vào lòng đất, thể hiện ý chí căm thù giặc dã man của bọn Pol Pot.

Năm 2013, khu nhà mồ được khởi công xây dựng lại, là một quần thể rộng khoảng 5ha, gồm nhà mồ, nhà lưu niệm, hội trường và chùa Tam Bửu, Phi Lai.

Chùa Tam bửu

Chùa Phi Lai

Điểm nổi bật của Nhà mồ Ba Chúc hiện nay là được thiết kế theo hình bông sen úp ngược, có 8 cánh sen sơn màu trắng, nhằm giảm bớt cảnh tang tóc, chết chóc. Mỗi cánh sen là nơi trưng bày một nhóm hài cốt theo độ tuổi, giới tính như: 86 cụ bà trên 60 tuổi; 155 phụ nữ từ 21 đến 40 tuổi; 88 em gái từ 16 đến 20 tuổi; 264 trẻ từ 3 đến 15 tuổi; 23 nam từ 16 đến 20 tuổi…

Lăng Bà Chúc được thiết kế theo hình bông sen úp ngược, 8 cánh sen sơn màu trắng.

Đến thăm khu di tích đặc biệt này, du khách có thể hiểu được toàn bộ lịch sử của vụ thảm sát năm xưa, với những hình ảnh, chứng cứ và chú thích rõ ràng, đầy đủ tại Nhà trưng bày.

Những bức ảnh đen trắng tuy đã phai màu theo thời gian, kỹ thuật chụp không sắc nét như bây giờ nhưng nhiều bức ảnh chân thực, rùng rợn, ám ảnh người xem, bởi sự tàn bạo, man rợ của nạn diệt chủng.

Và cũng tại ngôi nhà này, những vật dụng như cọc, dùi, dao, búa … mà quân Pôn Pốt dùng để tra tấn, giết hại người dân Ba Chúc nói riêng và An Giang nói chung được đặt lặng lẽ trong lồng kính. , nhưng lại chứa đựng sức mạnh tố cáo tội ác khủng khiếp chỉ qua vài dòng mô tả đính kèm.

Đến với khu vực trưng bày hài cốt, du khách dường như không cảm thấy sợ hãi, hả hê; Ngược lại, lăng mộ được bày biện, bố trí thoáng đãng, cùng với không gian cao, rộng, tràn ngập ánh sáng đã giảm bớt phần nào nỗi đau thương, u buồn. Ở nơi này khói hương không bao giờ tắt, luôn có người lui tới thăm viếng. Nhiều người đã không cầm được nước mắt, xót thương cho những người dân vô tội.

Những kẻ thù cũ cũng dần trôi vào quên lãng, như cách mà người Ba Chúc vẫn nồng nhiệt đón chào cuộc sống mới. Nếu có dịp du lịch An Giang, đến với vùng đất này để hiểu rằng mỗi sớm mai thức dậy không nghe tiếng súng nổ là một niềm hạnh phúc lớn lao.

Cây dầu là biểu tượng cho sức sống mong manh của người Ba Chúc

Bốn mươi năm trôi qua, từ mảnh đất đau thương với hai bàn tay trắng, người dân Ba Chúc đã nén đau thương, đoàn kết, quyết tâm vươn lên với sức sống mãnh liệt như cây dầu cổ thụ của làng. Cây dầu 300 tuổi ở trung tâm thị trấn Ba Chúc, mặc dù đã chết, nhưng một ngày nọ, một đàn chim mang về những hạt giống của cây da, và những mầm cây đã sinh sôi nảy nở trên thân cây cổ thụ khô héo khiến cây như được phục Sinh. Nó là biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của người Ba Chúc. Không còn là vùng đất chết, một xã miền núi khó khăn, nơi đây đã trở thành một thị trấn sầm uất của huyện Tri Tôn.

Hàng năm, lễ giỗ tập thể nạn nhân Ba Chúc được tổ chức vào ngày 16 tháng 3 (âm lịch). Đây được coi là ngày giỗ tập thể rất lớn ở Việt Nam, thu hút hàng nghìn du khách thập phương, các tín đồ tôn giáo và người thân của các nạn nhân đến tham dự, cầu nguyện.

Related Articles

Back to top button