Du lịch Hồ Chí Minh

Nhà thờ Cha Tam – Nhà thờ 100 tuổi với phong cách lai “Á Âu” ở Sài Gòn

Nhà thờ Cha Tam có tên gọi chính thức là Nhà thờ Thánh Phanxicô Xaviê vì thuộc giáo xứ Phanxicô Xaviê, Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một nhà thờ cổ của Sài Gòn, hiện tọa lạc tại số 25 đường Học Lạc, Phường 14, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một trong những nhà thờ cổ của Sài Gòn có tuổi đời lên đến 100 năm với phong cách độc đáo pha trộn giữa Âu và Á tạo nên nét đặc sắc của nhà thờ Hoa. Nơi đây được xem là chỗ dựa tinh thần cho bà con giáo dân, là công trình tôn giáo đáp ứng nhu cầu tâm linh của các tín đồ.

Nhà thờ Cha Tam
Nhà thờ Cha Tam (Nhà thờ Thánh Phanxicô Xaviê) trên đường Học Lạc, cuối đường Đồng Khánh. Ảnh chụp năm 2007.

Nguồn gốc của Nhà thờ Cha Tam có tuổi đời 100 năm

Sở dĩ có việc xây dựng nhà thờ Cha Tam lúc bấy giờ là vì xét thấy trong hình dáng hiện nay của khu vực thành phố Chợ Lớn thuộc địa phận của giáo xứ Chợ Quán, giáo dân người Hoa gốc Việt không có nơi cầu nguyện cũng như. sống vì giáo dân nên Đô đốc Lagrandière (cũng là Thống đốc Nam Kỳ) ra lệnh cho Sở Công chính dùng tiền công của chính phủ để xây nhà thờ.

Năm 1898, Đức cha Dépierre thấy giáo dân Thanh Nhàn ở Chợ Lớn ngày càng giảm, lúc đầu có khoảng 100 người, sau giảm dần chỉ còn khoảng 40 người, nên cử linh mục Pierre d’Assou có chữ тêɴ tiếng Hán là Đàm A Tô. (Tâm An Sử), phiên âm ra tiếng Việt là Cha Tam (vì linh mục Assou là đồng hương của Đức Cha và cũng nói tiếng Hoa kiều) về Thanh Nhàn để phục hưng. Trước đó, linh mục Pierre d’Assou ban đầu được cử về làm phó xứ nhà thờ Chánh tòa Sài Gòn và cũng là giáo sư tại trường trung học Lasan Taberd (trường này là tài sản riêng của Hội Truyền giáo Công giáo, có công và danh giá). và có tiếng vang lớn trong việc đào tạo nhân tài của cả nước lúc bấy giờ tại Sài Gòn). Ông phục vụ tại khu vực Sài Gòn trong 16 năm.

Cha Tâm – Phanxicô Xaviê Tam Assou

Được sự ủng hộ của chính quyền, ông đã đứng ra mua một khu đất rộng 3ha tại ấp Lò Rèn (theo lời kể của ông Vương Hồng Sển – nơi có nhà thờ Cha Tam bây giờ, trước đây là chợ Lò Rèn, đây là xóm của những người thợ rèn và những người làm nghề kéo sắt, vì là những người giỏi chuyên môn nên thời đó gọi là quân Mậu Tài, mặt tiền của nhà thờ quay về hướng đối diện với đường Tư Bình (Rue des Marins, nay là đường Trần Hưng Đạo, Sài Gòn). ), gần Hội quán Lệ Châu (cũng là nhà thờ ông tổ nghề kim hoàn Sài Gòn xưa), ngay trung tâm thành phố Chợ Lớn, ngày 3 tháng 12 năm 1900, nhân ngày lễ Phanxicô Xaviê (Saint Francisco Xavier) và Lễ Cung hiến Trọng thể, Giám mục Giáo phận Sài Gòn Mossard – Đức cha Lucien Mossard (Ất Mão, 1899 – 1920) đã cử hành lễ chúc lành đặt viên đá đầu tiên xây dựng đền thánh. Chính vì vậy mà nhà thờ cũng mang phần mộ của vị thánh này, khoảng hai năm sau, ngày 10/1/1902, lễ cung hiến thánh đường cũng được tiến hành long trọng.

Giám mục Lucien Mossard

Linh mục Pierre d’Assou – người xây dựng nhà thờ và cũng là cha xứ đầu tiên, dân gian quen gọi là Cha Tam, chính vì vậy mà nhà thờ có tên là Nhà thờ Cha Tam. Sau khi nhà thờ được xây dựng, cha Tâm đã cho xây dựng tại khu vực gần nhà thờ một trường học, nhà trẻ, khu nội trú và một số nhà cho thuê. Năm 1990, tháp chuông phía trên nhà thờ được tu sửa lại và nhà thờ được tu sửa khang trang, đẹp đẽ hơn.

Nhà thờ Cha Tam (Nhà thờ Thánh Phanxicô Xaviê) trên đường Học Lạc, cuối đường Đồng Khánh. Ảnh chụp năm 1904.
Nhà thờ Cha Tam (Nhà thờ Thánh Phanxicô Xaviê) trên đường Học Lạc, cuối đường Đồng Khánh. Ảnh chụp năm 1938.

Một số thông tin bổ sung:

Ngày 1 tháng 11 năm 1963, khi cuộc đảo chính quân sự nổ ra, Tổng thống Ngô Đình Diệm và em trai là Cố vấn Ngô Đình Nhu của Việt Nam Cộng hòa phải lánh nạn tại một ngôi nhà Việt-Hoa. Mã Tuyên ở khu Chợ Lớn.

Sáng hôm sau, ngày 2 tháng 11 năm 1963, hai người đến nhà thờ này để cầu nguyện trước khi đầu hàng phe đảo, nhưng sau đó cả hai đã bị một sĩ quan trong lực lượng đảo (Nguyễn Văn) bắt đi. Nhung) đã hạ gục địch ngay trên đường áp giải anh từ nhà thờ Cha Tam về Bộ Tổng tham mưu.

Không hẳn đây là nhà thờ duy nhất ở TP.HCM có tứ thiết trang trí hoành phi câu đối như các ngôi chùa của người Hoa. Nhà thờ Đức Bà ở số 26, đường Nguyễn Thái Bình, phường Nguyễn Thái Bình, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh, được thành lập năm 1952 bởi linh mục người Hoa тêɴ Melchior Cheng Hung Jy trên cơ sở ngôi nhà của Hui đường. Bổn Hoa (thần chú lửa), cũng có những mối quan hệ tương tự.

Nhà thờ này là nơi anh em Thủ tướng Ngô Đình Diệm tạm trú trước khi bị bắt trong cuộc đảo chính ngày 1/11/1963.

Kiến trúc nhà thờ lai “châu Âu” ở Sài Gòn

Nhìn chung, nhà thờ Cha am có kiến ​​trúc Gothic, giống như các nhà thờ ở Châu Âu, nhưng yếu tố văn hóa Trung Hoa vẫn được coi trọng.

Đây là một nhà thờ cổ hơn 100 năm tuổi, với lối kiến ​​trúc đặc trưng riêng, nó là sự giao thoa giữa Châu Âu theo phong cách Gothic và Châu Á theo phong cách Trung Hoa. Cổng vào được thiết kế theo kiểu cổng tam quan, ban thờ trên có khắc chữ Hán, mái lợp ngói âm dương, đầu đao cong vút, lối kiến ​​trúc thường thấy ở các cung điện, đình chùa. Hai bên thánh giá có hai con cá tượng trưng cho hình ảnh “cá chép hóa rồng”.

Ngay sau cổng vào là nhà thờ Đức Mẹ, kiến ​​trúc giống một ngôi nhà nhỏ của người Hoa. Các cột mạ vàng có câu đối, đèn lồng treo trên đầu đao. Mái cổng ra vào và bệ thờ được lợp bằng ngói lapis lazuli, một loại ngói phổ biến trong các công trình kiến ​​trúc Á Đông. Lối vào nhà thờ với những ngọn tháp nhọn, một phong cách độc đáo trong kiến ​​trúc Goтнιc. Bên cạnh lối vào nhà thờ là ngôi mộ của Cha Tâm khi mất năm 1934 – được đặt trong nhà thờ để tưởng nhớ vị chủ chăn đầu tiên của nhà thờ. Trên nóc nhà thờ còn có hoa sen, hai bức bình phong hai bên cửa cũng viết chữ Hán, bốn cây cột nơi ban thờ sơn màu đỏ, đây là màu không phổ biến trong nhà thờ Công giáo. Nơi treo hình Chúa Giêsu chịu đóng đinh là hai chiếc bình sơn son thếp vàng, khắc chữ đen:

“Ảo tưởng vinh quang bất mãn, nhân gian bất mãn,

Thiên phúc vĩnh viễn có thể bồi bổ tâm tư ”.

Đã dịch:

“Sự hư không và phù phiếm không thể thỏa mãn những ham muốn của con người,

Ơn Chúa bền lâu giúp người ta suy gẫm lòng người ”.

Kiến trúc bên trong nhà thờ nhìn chung theo phong cách Gothic quen thuộc trong các nhà thờ được xây dựng từ thời Pháp thuộc ở Việt Nam. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ hơn, bốn cây cột của cung điện được sơn màu đỏ – màu đặc trưng trong kiến ​​trúc tôn giáo của Trung Quốc (màu đỏ mang ý nghĩa may mắn và hạnh phúc, với mong muốn những điều tốt đẹp nhất đến với giáo dân).

Các chi tiết của chóp nhọn bao gồm cửa sổ, lỗ thoáng, cột trụ cân đối, sử dụng nhiều hình cung nhọn theo phong cách phương Tây. Tuy nhiên, các họa tiết trên cột và cửa sổ đều được chạm khắc hình ảnh hoa sen cách điệu của phương Đông. Kính màu ở các ô cửa sổ là hình ảnh quen thuộc trong các nhà thờ. Mỗi lớp kính thể hiện một câu chuyện trong Kinh thánh. Bên ngoài sân là những bức phù điêu tinh xảo mô tả 107 liệt sĩ Việt Nam và 110 liệt sĩ Trung Quốc.

Related Articles

Back to top button