Du lịch Bắc Ninh

Bất ngờ ở thành cổ nghìn năm tuổi Luy Lâu

Cổng đền và lăng Nam Giao Học Tổ. -Ảnh: THÁI LỘC
Cổng đền và lăng Nam Giao Học Tổ. -Ảnh: THÁI LỘC

Chúng tôi may mắn được anh Nguyễn Thế Trung, một thanh niên địa phương chuyên về điêu khắc, khá am hiểu và rất yêu văn hóa cổ dẫn đường. Những dấu ấn vật lý xa xưa vẫn còn lưu lại đây, ngay cả “hướng dẫn viên” Thế Trung cũng tiếp tục ngỡ ngàng.

Dấu tích thành cổ

Xuất phát từ phố Dâu (huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh), anh Thế Trung dẫn chúng tôi đi trên con đường bê tông xuyên qua mấy xóm của thôn Lũng Khê. “Chúng ta đã đến được thành Luy Lâu!” – anh ta nói khi đi ngang qua một khu phố san sát, những vườn rau và một nghĩa trang đầy mồ mả. Tiếp đến là tấm biển cũ: “Khu di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Thành cổ Luy Lâu, xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh”.

Điểm đầu tiên chúng tôi đến là đền Sĩ Hiệp nằm giữa vườn nhãn xum xuê, được giới thiệu là trung tâm của thành cổ Luy Lâu. Bước qua cây cầu đá cổ đẹp và nguyên vẹn bắc qua hồ rộng, ngôi chùa theo lối kiến ​​trúc cổ, quy mô khá lớn nằm ngay giữa sân đình. Ông lão mở cửa dẫn chúng tôi vào nội điện và say sưa giới thiệu rằng nhiều nơi người ta thờ Si Nie nhưng đây là ngôi chùa duy nhất có tượng của ông. Ngoài chiếc chuông “thiêng” bị đánh cắp nhiều lần nhưng phải trả lại, cụ già còn giới thiệu hai tấm bia cổ quý của hai vị vua nhà Nguyễn …

Chùa Dâu - ngôi chùa cổ nhất Việt Nam thuộc nền văn hóa Luy Lâu cổ. -Ảnh: THÁI LỘC
Chùa Dâu – ngôi chùa cổ nhất Việt Nam thuộc nền văn hóa Luy Lâu cổ. -Ảnh: THÁI LỘC

Khu vực này đã được các chuyên gia trong và ngoài nước khai quật nhiều lần, thu được hàng nghìn hiện vật bằng gốm, đá, kim loại quý. Điều đặc biệt nhất trong những hố đào ở trung tâm thành cổ này là sự xuất hiện của những mảnh đúc trống đồng, trong đó có nhiều chiếc khắc âm thanh của chim Lạc và hình ảnh người Việt cổ …

Chúng tôi tiếp tục khám phá thành cổ Luy Lâu; trải qua gần 2.000 năm, tòa thành được cho là làm bằng đất này phần lớn được làm bằng đất; Nhiều đoạn nằm dưới móng làng, nhà cửa, thậm chí có đoạn đã biến thành ruộng của người dân thôn Lũng Khê. May mắn thay, có một đoạn thành dài ven sông Dâu, cao chừng nửa mét, mọc đầy những cây bạc hà trắng, tràm vàng… Tôi thử hình dung về khu thành cổ và khung cảnh nhộn nhịp của sinh hoạt, mua bán. được bán bởi những người hàng ngàn năm trước trong thành trung tâm của một khu vực rộng lớn. Bỗng anh Thế Trung kêu: “Gạch cổ ở đây nhiều quá!”. Cào nhẹ lớp đất, lớp gạch cũ lộ ra ngoài, khi cầm lên, ấn nhẹ tay thì vỡ vụn. Có thể những viên gạch này thuộc về một công trình kiến ​​trúc hoặc một đoạn tường nào đó, lâu ngày bị mưa nắng thấm nước và bị mềm hóa thành đất. Mọi thứ thay đổi, mọi thứ thay đổi, các vì sao di chuyển, gần 2.000 năm trước …

Cây cầu đá cổ tuyệt đẹp bắc lên đền Sĩ Hiệp ở trung tâm thành Luy Lâu.-Ảnh: THÁI LỘC
Cây cầu đá cổ tuyệt đẹp bắc lên đền Sĩ Hiệp ở trung tâm thành Luy Lâu.-Ảnh: THÁI LỘC

Nhiều đồ cổ quý giá

Chúng tôi tiếp tục được dẫn đến tấm bia cổ nhất Việt Nam được dựng ở làng Thanh Hoài, cạnh đền thờ Sĩ Huy, con trai Sĩ Nhiếp, cách trung tâm thành cổ chưa đầy một cây số. Đây là tấm bia sớm nhất ở Việt Nam tính đến thời điểm này, có niên đại năm 314 – 450.

Còn nhớ năm 2004, tại chùa Xuân Quan cạnh thành Luy Lâu, một người dân đã đào được tấm bia. Di tích của Tháp Trí tuệ niên đại năm 601, lúc bấy giờ là văn hiến sớm nhất ở Việt Nam, được công nhận là bảo vật quốc gia sau đó. Hai tấm bia nói trên là hai hiện vật văn hiến sớm nhất của lịch sử Việt Nam, có vai trò hết sức quan trọng trong việc nghiên cứu văn hóa Việt Nam thời kỳ đầu lịch sử; tận mắt chứng kiến ​​và vô cùng xúc động.

Chúng ta tiếp tục tham quan di tích quốc gia đặc biệt chùa Dâu, một ngôi chùa cổ rất nổi tiếng có từ những năm đầu Công nguyên. Kiến trúc gỗ của chánh điện được ông Trung giới thiệu là xây dựng lại dưới thời Nguyễn, nhưng điều đặc biệt là vẫn còn lưu giữ được một số cấu kiện kiến ​​trúc có giá trị từ thời Trần. Nhưng quý nhất là hệ thống tượng thờ ở điện Tam Bảo.

Bằng con mắt của một nhà điêu khắc, anh Trung ghi nhận hai bức tượng hầu gái của chính tượng Pháp Vân, được coi là những kiệt tác điêu khắc có niên đại nhiều thế kỷ. Tiếp đến, một nhóm tượng các vị sư rất đẹp và thần thái đang được thờ trong một ngôi chùa phía sau chùa khiến anh Trung không ngừng xuýt xoa, dù một tuần anh mới đến thăm vài lần …

Một con cừu đá cổ nằm cạnh lăng mộ của tỉnh trưởng Si Nie. -Ảnh: THÁI LỘC
Một con cừu đá cổ nằm cạnh lăng mộ của tỉnh trưởng Si Nie. -Ảnh: THÁI LỘC

Điều ngạc nhiên nhất của chúng tôi ở chùa Dâu là pho tượng con cừu cổ bằng đá dưới chân tháp Hòa Phong, nó quá đẹp, thật đặc biệt và quá lạ lùng trong văn hóa Việt Nam. Theo ông Trung, tương truyền cả cặp cừu là quà của một người Ấn Độ tặng cho tỉnh trưởng Si Nie.

Sau khi vị tổng trấn chết, đôi cừu đi lang thang nhiều nơi và bị người dân đuổi bắt. Một con chạy về nằm ở chùa Dâu với vết chém trên lưng. Đứa trẻ kia trở lại mộ của quan trưởng …

Lần theo câu chuyện thần thoại, chúng tôi đến làng Tam Á cách đó khoảng 3km để xem thêm những bức tượng cừu kỳ lạ. Bước qua cổng tam quan đẹp đẽ vào sân, chánh điện đóng im ỉm, chúng tôi men theo con đường bê tông nhỏ và bắt gặp ngay tượng cừu đá giống hệt tượng ở chùa Dâu.

Đúng là ngôi mộ này đang “chầu” ngôi mộ của quan tướng quân Si Nie, được đắp bằng đất rất lớn, xung quanh là bức tường thành quy mô lớn …

Những bức tượng sư rất thần thái ở chùa Dâu. -Ảnh: THÁI LỘC
Những bức tượng sư rất thần thái ở chùa Dâu. -Ảnh: THÁI LỘC

Trong khu Luy Lâu có rất nhiều ngôi chùa cổ kính rất đáng để tham quan. Đó là chùa Phi Tượng (trung tâm thành cổ), chùa Xuân Quan, chùa Tổ Mẫn Xá, đều nằm trong nhóm chùa thờ tứ pháp (Pháp Vân – thờ thần Mây; Pháp Vũ – thờ mưa. nữ thần; Pháp Lôi – thờ nữ thần sấm sét; Pháp Điện – thờ nữ thần sét và mẹ Phật Man Nương) có từ hàng nghìn năm trước. Cách thành không xa là di tích quốc gia đặc biệt chùa Bút Tháp, nơi có tháp đá Báo Nghiêm và kiệt tác tượng Phật Bà Quan Âm nổi tiếng.

Ngoài ra, gần đó lăng và đền thờ Tổ của Kinh Dương Vương cũng là một địa điểm để du khách đến tham quan.

Thành Luy Lâu nằm cách Hà Nội khoảng 30km, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, tôn giáo đầu tiên của nền văn minh sông Hồng, được hình thành cách đây hơn 2.000 năm và phát triển liên tục trong nhiều thế kỷ. Khu đô thị cổ này gắn liền với tên tuổi của Sĩ Nhiếp – người đã đưa Nho học vào Việt Nam và thực hành nhiều chính sách phát triển vùng đất Giao Châu nơi ông cai trị… Ông được hậu thế kính trọng. Đội Truyền thông Miền Nam và được nhân dân thờ cúng ở nhiều nơi… Luy Lâu còn được biết đến là trung tâm Phật giáo lớn nhất và lâu đời nhất của người Việt, là điểm dừng chân quan trọng trên con đường truyền bá đạo Phật từ Ấn Độ sang các nước. ..

Related Articles

Back to top button