Du lịch Khánh hòa

Tháp Bà Ponagar đặc trưng văn hóa tôn giáo cổ ở Nha Trang

Nhắc đến Vương quốc Chămpa cổ không thể không nhắc đến tháp bà Ponagar Nha Trang. Đây là một quần thể kiến ​​trúc đặc biệt, đánh dấu thời kỳ đạo Hindu phát triển mạnh mẽ tại đây.

Tháp Bà Ponagar cổ kính (Ảnh: ST)

Xa trung tâm TP. du lich nha trang Không xa về phía Bắc 2 km, tháp Bà Ponagar xinh đẹp nằm gọn trên một ngọn đồi nhỏ bên bờ sông Cái hiền hòa. Vị trí của ngọn đồi khá thoáng đãng với độ cao khiêm tốn chỉ 50 m so với mực nước biển. Từ xa, bạn cũng có thể dễ dàng nhận ra tháp bà Ponagar bởi hình dáng và kiến ​​trúc độc đáo.

Tháp Bà Ponagar trên sông Cái (Ảnh: ST)

Từ xa xưa, người Chăm Khánh Hòa thờ nữ thần Ponagar, người luôn ở bên cạnh để bảo vệ cuộc sống của người dân, giúp họ có đất đai để sinh sống và trồng trọt. Bà Ponagar được nhân dân tôn thờ là Thiên Y Thánh Mẫu. Trong tâm thức của người Champa xưa, Thiên Y Thánh Mẫu được xếp vào hàng những vị thần linh thiêng, được hàng nghìn người thờ phụng. Bà là người tái sinh đất, nước, cây cối, lương thực cho con người nên người Chăm coi bà như nguồn gốc của sự sống.

Từ nữ thần Ponagar được người dân tôn thờ là Thiên Y Thánh Mẫu (Ảnh: ST)

Sự giao thoa văn hóa của tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt (Ảnh: ST)

Tuy chỉ là truyền thuyết do người xưa để lại nhưng những điều này đã tạo nên những nét văn hóa, phong tục tập quán vô cùng độc đáo của người Champa. Đến với tháp bà Ponagar tất nhiên bạn sẽ được nghe kể về truyền thuyết về nữ thần Ponagar (Thiên Y Thánh Mẫu) và nhiều câu chuyện khác về các vị thần được thờ ở đây.

Bước lên cổng, nhìn lên một cách tổng thể, chúng ta dễ dàng nhận ra bố cục chung của toàn bộ khu di tích. Khu di tích Tháp Bà Ponagar được chia thành 3 phân khu từ dưới lên trên tương ứng với 3 tầng kiến ​​trúc.

Ponagar từ bên dưới (Ảnh: ST)

Đi qua tầng 1 hay còn gọi là “Tầng thấp” nếu không để ý sẽ khó nhận ra, vì hầu hết các công trình ở tầng dưới đều không còn, chỉ còn lại những tàn tích nhỏ như cột nhà, bậc tam cấp. . Tảng đá được bao phủ một nửa và một nửa mở bởi đất màu. Hiện nay, bậc đá được xây dựng lại để thuận tiện cho việc di chuyển của du khách. Bước qua những tàn tích mờ nhạt đó và bạn sẽ đến được tầng giữa.

Tầng giữa trước đây là một ngôi đình lớn, có đầy đủ mái và cột đóng vai trò là nhà khách để mọi người dừng chân hoặc chuẩn bị nghi lễ, trang phục trước khi vào chính điện làm lễ. Đây có thể coi là một nét khá giống với kiến ​​trúc đình chùa ở miền Bắc. Ở các đình, chùa cũng thường xây dựng một nhà khách gọi là nhà Đại, năm gian nằm ở hai bên sân chính. Đó là nơi, người trông coi ngôi đình tiếp khách, hướng dẫn người dân sửa lễ trước khi vào Thánh lễ. chiều cao hơn 3 m, đường kính bằng một sải tay người ôm (khoảng 1 m). Ngoài ra, còn có hệ thống cột nhỏ gồm 12 cột chia thành 2 hàng, có chiều cao thấp hơn một chút. Hệ thống cột được bố trí hợp lý để phân chia lực chống đỡ từ mái xuống. Tiếp theo bước lên cầu thang dốc ở tầng giữa bạn sẽ vào tầng trên cùng.

Hệ thống cột bát giác (Ảnh: ST)

Các hàng, cột được sắp xếp gọn gàng (Ảnh: ST)

Tầng trên cùng có thể coi là còn khá nguyên vẹn so với các tầng dưới, có hai dãy tháp được bao bọc bởi bốn bức tường gạch, do tác động của thời gian và con người nay chỉ còn lại 2 bức tường. Mỗi dãy tháp ở tầng trên có 3 ngôi nhà, 3 ngôi phía trước và 3 ngôi phía sau. Tuy nhiên, 3 ngôi nhà ở phía sau giờ chỉ còn 1, tổng số 4 ngôi tháp ngày nay. Tháp được xây chắc chắn bằng gạch đất nung, các viên gạch gắn chặt vào nhau, tạo cảm giác như được ghép bằng một chất liệu đặc biệt mà không phải là vữa thông thường. Các tòa tháp được mở ra nhìn về phía biển Đông như đang đón gió ngoài khơi. Nhìn vào bên trong tháp có thể nhìn xuyên thấu đến đỉnh tháp, trên thân tháp có nhiều đường nét góc cạnh. Các họa tiết trang trí trên tháp rất phong phú và tiêu biểu, trong đó có nhiều hình tượng trong tín ngưỡng Chăm như: Thần Tenexa, tiên nữ, bà Ponagar, các linh vật …

Khu tháp chính (Ảnh: ST)

Mỗi ngôi tháp ẩn chứa một bí mật về văn hóa Champa (Ảnh: ST)

Tên tháp Bà Ponagar chỉ ngôi tháp chính lớn nhất, dân gian quen gọi nên gọi chung là quần thể tháp Bà Ponagar. Tháp chính gồm 4 tầng với tổng chiều cao 23 m, thờ Ponagar, vợ của Thần Shiva. Ponagar được sinh ra trên biển, được biến đổi bởi bọt biển và mây, có thể coi nàng như một món quà của biển cả ban tặng cho con người. Khi nàng chào đời, nước dâng cao đón nàng vào bờ, núi cúi xuống nâng nàng lên. Bà đã mang lại sức sống cho muôn loài cây con nên được người dân hết sức kính trọng. Bên trong tháp là nơi đặt tượng bà ngự trị, tượng được đúc bằng vàng nhưng do biến động của từng thời kỳ nên tượng đã được thay thế trong tháp là tượng bằng đá cẩm thạch đen.

Bên trong tháp được trang trí với nhiều tác phẩm điêu khắc bắt mắt mô tả các hoạt động của cộng đồng dân cư thời bấy giờ: cảnh săn bắn, cảnh chèo thuyền, cảnh nhảy múa …

Khung cảnh múa hát được miêu tả (Ảnh: ST)

Nghệ thuật điêu khắc sống động (Ảnh: ST)

Ngoài tháp chính thờ nữ thần Ponagar, bên cạnh còn có các tháp khác thờ thần Shiva, Sanhaka, Ganeka. Tháp nhỏ dành riêng cho Thần Ganeka, con trai của thần Shiva. Bên trong tháp không có tượng thờ mà chỉ có một linh vật hình trụ bằng đá – Linga. Theo sử thi được ghi lại trong kinh Veda vào thời kỳ Brahmana, biểu tượng Linga có 3 phần tượng trưng cho 3 đấng siêu nhiên: Brahma, Vishnu và Shiva. Đế vuông tượng trưng cho thần Brahma, trụ bát giác tượng trưng cho thần Vishnu, và trụ tròn tượng trưng cho thần Shiva. Ba thực thể này kết hợp để tạo ra thế giới, Vishnu là tốt, Shiva là ác và Brahma là gốc để cân bằng giữa Vishnu và Shiva.

Thần Brahma (Ảnh: ST)

Mô tả 3 vị thần trong kinh Vệ Đà của Ấn Độ giáo (Ảnh: ST)

Tượng Chúa Shiva (Ảnh: ST)

Biểu tượng Linga (Ảnh: ST)

Có thể thấy, tháp bà Ponagar là minh chứng rõ nét về ảnh hưởng to lớn của Ấn Độ giáo đối với người Chăm và sau này là người Việt. Cũng theo kinh Veda cho đến giai đoạn Upanisad, mọi người tin rằng thế giới được sinh ra bởi một lực lượng cực kỳ lớn, cũng cực kỳ nhỏ, cực kỳ rõ ràng và mạnh mẽ vô hạn. Đó là Bà La Môn. Con người sau đó được gọi là Atman, biểu hiện ban đầu của Brahman. Atman bị ràng buộc bởi một cơ thể nhỏ bé, hữu hạn (tuổi thọ), những ham muốn bẩn thỉu. Ở giai đoạn này, con người vẫn đang bế tắc trong nhận thức, chưa tìm ra lối thoát cho Atman (người phàm trần). Đến thời Bà La Môn giáo, có một số giáo phái công nhận sự sáng tạo ra thế giới là Brahman. Họ đưa ra con đường giải phóng con người (Atman), khi con người nhận thức đúng bản chất của thế giới là Atman của Brahman thì họ không còn bị ràng buộc nữa. Từ đó sinh ra hai hình thức tu hành, một là coi thường thân thể (coi Atman là dơ bẩn) bằng cách hạn chế dục vọng, hành hạ thân thể, hai là hành động phù hợp với kinh Vệ Đà, từ đó tiêu trừ tội lỗi để đến với cuộc đời. Bà La Môn. Hai là rèn luyện thể chất và tinh thần để loại bỏ Atman (là hình thức tập Yoga hiện nay). Những tư tưởng này đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến con người và hình thành hệ thống tín ngưỡng tôn giáo của người Chăm và được thể hiện sinh động trong hình thức thờ cúng các vị thần ở Tháp Bà Ponagar.

Hình thức yoga ngày nay có nguồn gốc từ đạo Bà la môn (Ảnh: ST)

Để hiểu sâu về tinh thần của khu di tích tháp bà Ponagar, bạn nên tìm hiểu qua kinh Vệ Đà và thời Bà La Môn. Đặc biệt, 6 giáo phái chính thống của Bà La Môn – tôn giáo thừa nhận sự tồn tại của Bà La Môn.

Đến với Tháp Bà Ponagar vào khoảng cuối tháng 3 âm lịch, bạn sẽ có cơ hội tham gia lễ hội Tháp Bà (từ ngày 21 đến 23 tháng 3 âm lịch). Đây là thời điểm tốt nhất để tìm hiểu về Ponagar cũng như hòa mình vào các hoạt động văn hóa của người dân địa phương.

Lễ hội Tháp Bà Ponagar (Ảnh: ST)

Các hoạt động trong lễ hội (Ảnh: ST)

Múa của người Chăm (Ảnh: ST)

Những cô gái trẻ trong trang phục truyền thống (Ảnh: ST)

Người dân tham gia lễ hội rất đông (Ảnh: ST)

Hi vọng bài viết cũng đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về địa điểm du lịch đặc biệt này khi du lịch Nha Trang. Chúc các bạn có một chuyến du lịch tháp bà Ponagar Nha Trang thật ý nghĩa.

Related Articles

Back to top button